Het Internationaal Informatiecentrum en Archief voor de Vrouwenbeweging (IIAV) heeft een nieuwe naam. Vanaf 11 augustus jongstleden heten wij: ‘Aletta, instituut voor vrouwengeschiedenis’. Noteert u www.aletta.nu in uw bookmarks om ook onze geheel vernieuwde website gemakkelijk te vinden.

Ir. S.J. Rutgers legde in 1921 aan W.I. Lenin het plan voor om met behulp van buitenlandse ingenieurs en vakarbeiders de opbouw van de industrie in Siberië te bevorderen:  steenkoolwinning, het oprichten van hoogovens en een chemische industrie in het Koeznetsbekken. In de plaats Kemerovo werd een kolonie opgericht met 28 nationalisteiten. Waaronder veel Amerikanen van Letse, Finse, Hongaarse of Poolse komaf. Ingenieurs Anton Struik en Dirk Schermerhorn en zijn vrouw Fransje, uit de kring van het Delftsch Studenten Gezelschap voor Sociale Studie, vertrokken respectievelijk in  1922 en 1924 naar Kemerovo. Andere Nederlanders waren: Ir. A. Baars en echtgenoot, K. Niekerk (Nederlands-Amerikaanse timmerman), H. Visch (metallurg) en zijn vrouw Nel, ir. M. de Bussy, ir. E. Dikker (scheikundig ingenieur) en echtgenoot (directie secretaresse op het hoofdkantoor), C. Nieburg (bouwkundig tekenaar), W. Reuderink (electricien) en echtgenoot, ir. G. Schoorl (civiel ingenieur) en echtgenoot (bouwkundig tekenaar), J.M. van der Es (werktuigbouwkundige) en zijn vrouw (apothekersasistente), ir. H.P. Haverkamp Begemann (werktuigbouwkundig ingenieur) en echtgenoot (werkzaam aan de technische archieven en bibliotheek), ir. J.B. van Loghem (bouwkundig ingenieur en architect) en echtgenoot, ir. J. Rugers (civiel ingenieur) en echtgenoot, ir. W. Rutgers (civiel ingenieur). De brieven die de Sovjet-gangers aan hun familie schreven, worden bewaard bij het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis  (IISG). Hans Olink schreef er in 1993 het boek De vermoorde droom over. Er is ook een televisieprogramma gemaakt over dit onderwerp.

Onder deze groep bevond zich Tini (Chrisina Frederika Petronella) Schoorl-Straub (1898-1986). Zij trouwde in Kemerovo met Gerardus Schoorl. Zij schreef op basis van haar ervaringen in de Sovjet Unie de roman: Een beetje vrijheid. Herinneringen van een Nederlandse vrouw in Siberië (Laren 1965). In de 14 pagina’s ‘Documentatie’ voor in het boek schrijft zij:

“In de kolonie werkte men in ‘23 in een min of meer communistisch opgezette gemeenschap. Iedereen werkte, ook de vrouwen, indien niet in een bepaald beroep, dan voor een aantal diensturen in de algemene ‘kitchen’. Daartegenover kreeg men onderdak in het ‘community house’ of een gedeelte van een gezinswoning, een maandelijks rantsoen en wat geld voor de zaken, die vers in de coöperatie of op de markt gekocht moesten worden. Ook kon men, in plaats van het rantsoen op te vragen, in één van de algemene keukens eten. De regeling, waarbij ongetrouwden en werkkrachten met hogere lonen dus de kosten meedroegen voor getrouwden en hun kinderen en arbeiders met lagere lonen, werd gelijk met het instellen van de 17 loonklassen in de zomer van ‘23 opgeheven.”

Dit boek van Tini Schoorl-Straub is aanwezig in de IIAV bibliotheek.

In onze zoektocht naar vrouwen die lid waren van de CPN hebben we oproepen en persberichten gestuurd naar kranten en tijdschriften. Op de volgende plekken is er over dit project geschreven:

- Archieven Forum, “CPN-vrouwen gezocht!

- Dagblad van het Noorden, 6 juni 2009. (ook in de papieren krant)

- Opzij, 29 mei 2009

- Amsterdam Nieuws, Levensverhaal gewone CPN-vrouwen in trek, 6 juni 2009

- Groen Links Magazine (papier)

- e-data&research, nr. 1, juni 2009, pag. 1 DANS KNAW.

- De Krommenieër, CPN-vrouwen gezocht, 10 juni en 13 juni

- De Echo. Zaanstreek. De Zaankanter CPN-vrouwen gezocht, 17 juni 2009.

- Historisch Nieuwsblad, CPN-vrouwen aan het woord, Evelien Vleeshouwers, 11 maart 2009.

Het Internationaal Informatiecentrum en Archief voor de Vrouwenbeweging (IIAV) legt de levensverhalen vast van vrouwen die lid zijn geweest van de Communistische Partij van Nederland (CPN) en die vóór 1925 zijn geboren. Het project maakt deel uit van ‘Erfgoed van de Oorlog’, een initiatief van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en heeft als doel om zoveel mogelijk vergeten verhalen van mensen die de Tweede Wereldoorlog hebben meegemaakt op te tekenen en te bewaren.

Wilt u uw levensverhaal vertellen zodat de volgende generaties uit de eerste hand kunnen horen hoe het was om als vrouw lid te zijn van de CPN? Schrijf dan naar:

“CPN-vrouwen” t.a.v. Josien Pieterse
IIAV, Obiplein 4
1094 RB Amsterdam

Of stuur een e-mail naar cpnvrouwen@gmail.com.
U kunt contact opnemen het onderzoeksteam:
Josien Pieterse (06-24764347)

U kunt hen ook bereiken op het IIAV-nummer 020-5611283

View this document on Scribd

Op de website /Geschiedenis staat een uitgebreid dossier met radio- en televisieuitzendingen (o.a. OVT, Andere Tijden) over het communisme.

Hierbij willen we graag ons CPN-vrouwen onderzoeksteam presenteren, dat nu helemaal compleet is:

Grietje Keller, beeldarchivaris IIAV en projectleider Oral History

Josien Pieterse, onderzoeker / interviewer en inhoudelijke verantwoordelijkheid over het project. Achtergrond: politicologie en genderstudies, documentairemaker, oral historyonderzoek naar de vrouwenhulpverleningsbeweging in het kader van Moving Women’s History (IIAV)

Judith Hesp, vrijwilliger met een opleiding in genderstudies en antropologie (UvA), tevens achtergrond in de verpleegzorg. Veel ervaring met interviews en interesse in de culturele aspecten van sociale bewegingen

Annemarie Bibo, stagiair start vanaf 1 juni (di t/m do aanwezig), historica (VU) met een grote belangstelling voor sociale bewegingen, oral history en genderissues. (UPDATE augustus 2009: Annemarie maakt geen deel meer uit van het onderzoeksteam)

Boukje Berents, vrijwilliger met een achtergrond in genderstudies (UvA), specifiek gericht op sociale bewegingen. Boukje is hiernaast werkzaam als medewerker bij het steunpunt voor vluchtelingen ASKV, waar zijn in het bijzonder zich inzet voor asielzoekers met psychische problemen

(UPDATE MEI 2009: Er is een stagiair gevonden.)

Het IIAV, het Internationaal Informatiecentrum en Archief voor de Vrouwenbeweging, is het expertisecentrum voor de informatieverzorging over de positie van vrouwen en vrouwenstudies. Het IIAV verzamelt, bewaart en documenteert het cultureel erfgoed van vrouwen in het verleden en heden. Daarnaast bevordert zij de deskundigheid ten aanzien van de informatieverzorging over de positie van vrouwen. Het IIAV is dé vraagbaak, bemiddelaar en leverancier van informatie en documentatie voor diegenen die zich bezighouden met de positie van vrouwen. Of het nu gaat om boeken, tijdschriften, data, adressen, archieven, beeldmateriaal (actueel of historisch, nationaal of internationaal), het IIAV heeft het in haar bezit of kan u vertellen waar het te vinden is. Het IIAV richt zich in het bijzonder op vrouwenorganisaties, wetenschappers, beleidsmakers, journalisten, programmamakers en informatievoorzieningen die behoefte hebben aan informatie over de positie van vrouwen.

Project Erfgoed van de Oorlog

Het project Erfgoed van de Oorlog is een initiatief van het Ministerie van VWS. Het programma Erfgoed van de Oorlog is een eenmalige en tijdelijke impuls om belangrijk materiaal uit en over de Tweede Wereldoorlog te behouden en het gebruik van dit materiaal te stimuleren. De overheid wil het mogelijk maken dat reflectie op de periode ’40 –’45 en de gevolgen daarvan kan blijven plaatsvinden aan de hand van het meest waardevolle erfgoedmateriaal. Daarbij is belangrijk dat unieke materialen en verhalen uit de Tweede Wereldoorlog behouden blijven. Als het materiaal bewaard blijft en voor iedereen goed toegankelijk is, kunnen mensen een eigen beeld vormen over de Tweede Wereldoorlog. Doel van dit project is het optekenen van ervaringen en herinneringen van vrouwelijke CPN-leden ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. Wij willen juist diegenen aan het woord laten die geen prominente rol in de partij hebben vervuld en dus met name de verhalen weergeven van vrouwen die tot nu toe weinig aandacht hebben gehad. Dit project heeft tot doel dit hiaat in de Nederlandse geschiedschrijving van de Tweede Wereldoorlog enigszins te dichten door de persoonlijke getuigenissen van ‘gewone’ CPN-leden op video vast te leggen. Het project CPN-vrouwen, onderdeel van het project Erfgoed van de Oorlog bestaat uit het opbouwen van een collectie oral history video-interviews met vrouwen die ten tijde van de Tweede Wereldoorlog lid waren van de CPN.

Taken

Als stagiair ga je je bezig houden met de voorbereiding en afhandeling van de video interviews. Je zal de organisatorische voorbereiding voor je rekening nemen. Dwz contact onderhouden met geïnterviewden, afspraken maken. Tevens speel je een belangrijke ondersteunende rol spelen bij het onderzoek naar de (lokale) achtergronden van de CPN-afdelingen, het verzamelen van specifiek materiaal over de geïnterviewden, archief-onderzoek naar (de positie van) vrouwen binnen de CPN en kamp- en verzetsgeschiedenis van de Tweede Wereldoorlog. Het aanbod Je bent betrokken bij een bijzonder project, dat zich beweegt op het grensgebied tussen wetenschap (geschiedenis, sociologie, visuele antropologie), erfgoedbehoud en kunst (documentaire film) en waarbij je veel kunt leren over de CPN (sociale bewegingen), Tweede Wereldoorlog en (de praktijk van) oral history.

Voor meer informatie kun je contact opnemen met Josien Pieterse, siensiensien@hotmail.com

In het Internationaal Informatiecentrum en Archief voor de Vrouwenbeweging (IIAV) bevinden zich twee archieven van vrouwen die (onder andere) in de Tweede Kamer hebben gezeten voor de CPN: Annie van Ommeren-Averink en Wijbrecht van den Muijzenberg-Willemse. Hieronder meer informatie over deze vrouwen en hun archief bij het IIAV:

Annie Ommeren - Averink

Annie van Ommeren-Averink

Biografie/geschiedenis

Geboren 28 mei 1913 te Enschede, overleden 1 februari 1991 te Haarlem; vooraanstaand communiste, lid van het partijbestuur van de CPN, lid van de Eerste Kamer voor de CPN 1957-1966, 1967-1969 en van de Tweede Kamer 1966-1967; gehuwd met Eep van Ommeren; centrale persoon in de Nederlandse Vrouwenbeweging (NVB) en het maandblad van de NVB Vrouwen (eerder Vrede en Opbouw en Vrouwen voor vrede en opbouw geheten).

Het archief bevat

Jeugdherinneringen z.j.; ingekomen stukken, teksten van toespraken en artikelen 1960-1991; stukken van en betreffende de Nederlandse Vrouwenbeweging (NVB): vergaderstukken 1950-1983; statuten z.j.

Onderwerpen: communisme, volksvertegenwoordigers, werkloosheid, internationale vrouwendag, USSR, Indonesië, Vietnam, Nieuw Guinea

Het archief omvat de periode 1948-1991. Omvang: 0.36 meter. Toegang: inventaris (Word document)

Dit archief is beperkt toegankelijk

Meer informatie buiten het IIAV over Annie van Ommeren – Averink: Anita van Ommeren maakte met Pauline Senn de documentaire ‘Kameraden’ over haar moeder Annie van Ommeren – Averink. De documentaire is te bekijken bij de bibliotheek van Cogis.

NB. Een ander gedeelte van het archief is aanwezig bij het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis.

Brecht van den Muijzenberg-Willemse

Wijbrecht van den Muijzenberg-Willemse

Biografie/geschiedenis

Geboren op 17 juni 1897 te Haarlem, overleden op 28 september 1984 te Groet; roepnaam Brecht; lid communistische jeugdbond De Zaaier, waarvoor zij in 1921 Rusland bezocht; in de jaren twintig gehuwd met de sociaal bewogen schilder Peter Alma en onderwijzeres op de eerste, in 1925 opgerichte, gemeentelijke Montessorischool te Amsterdam; lid van de Bond van Nederlandse Onderwijzers later geheten Algemene Bond voor Onderwijzend Personeel (ABOP); in de jaren dertig lerares aan de opleiding voor Montessori-leerkrachten te Utrecht en in opdracht van de Communistische Partij Holland (CPH) medeoprichtster van de Marxistische Arbeidersschool (MAS) te Amsterdam, waarbij zij haar tweede echtgenoot Leen van den Muijzenberg leerde kennen; in juni 1944 werd zij gearresteerd en naar Ravensbrück vervoerd; na de oorlog weer onderwijzeres in het Montessori-onderwijs en redactiesecretaresse van Vernieuwing, het blad van de Werkgemeenschap voor Vernieuwing van Opvoeding en Onderwijs (WVO), waarbij zij van het begin af bij betrokken was; van 1946-1948 was zij lid van de Tweede Kamer voor de Communistische Partij van Nederland (CPN) met als specialisatie onderwijs; trad in 1956 na de Russische inval in Hongarije uit de CPN; tot haar vijfenzestigste verbonden aan De Werkschuit; daarnaast actief in vrouwenorganisaties met name Man Vrouw Maatschappij (MVM), de Nederlandse Vereniging voor Vrouwenbelangen, Vrouwenarbeid en Gelijk Staatsburgerschap en de Bond voor Plattelandsvrouwen; hartsvriendschap met Annie Romein-Verschoor.

Het archief bevat

Ingekomen brieven en ansichten 1924-1984, onder andere van J.J. Wijnkoop uit Moskou 1972-1983 en van de familie Romein 1950-1983; geboorte- en huwelijksaankondigingen 1952-1964; kasboekjes 1940-1945; aantekeningen voor lezingen en artikelen vooral betreffende de positie van vrouwen 1949-1967; stukken betreffende de WVO, het Montessori-onderwijs en onderwijsvernieuwing in het algemeen 1936-1973; stukken betreffende De Werkschuit 1955-1969; stukken betreffende de werkgroep Nederland-DDR 1968- 1969; stukken betreffende het Nederlands Ravensbrück-Comité 1973-1974; documentatie en kranteknipsels voornamelijk over onderwijs. NB. Een ander gedeelte van het archief is aanwezig bij het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis.

Onderwerpen: concentratiekampen, onderwijs, Werkgemeenschap voor Vernieuwing van Opvoeding en Onderwijs, Oost-Duitsland, tweede wereldoorlog, foto, manuscript, huishoudboek

Periode 1924-1984. Omvang 1.24 meter. Toegang: plaatsingslijst (Word document)

Dit archief is vrij toegankelijk.

In het IIAV beeldarchief bevinden zich 15 foto’s waarop Brecht van den Muijzenberg staat afgebeeld.

Radiodocumentairemaker Yvonne Scholten interviewde voor drie uitzendingen van Het Spoor Terug (OVT, VPRO-radio) oud CPN-ers over het dagelijks leven binnen de partij en het aanverwante verenigingsleven. Deze serie gaat aankomende zondag van start

Voor meer informatie, zie:
http://geschiedenis.vpro.nl

/Geschiedenis TV-Kanaal zendt deze week documentaires uit onder de titel: “100 jaar poldercommunisme, 1909-2009: van SDP tot NCPN” met onder andere de volgende documentaires:

De berg (Gerrard Verhage, 1989)

Kameraden (Pauline Senn, 1993, IKON)

Markant: Marcus Bakker (Jan Kijser, 1986, NOS)

Lenins erf (Simone van den Broek, 1998, VPRO)

Woorden van beton (Hans Peerbolte, Lejo Siepe en Anton Tiktak, 2002)

Lenin in Finsterwolde (Cees Overgaauw, 1991, VARA)

CPN poster uit 1946

Het Internationaal Informatiecentrum en Archief voor de Vrouwenbeweging gaat levensverhalen van van twaalf vrouwen die (actief) lid waren van de Communistische Partij van Nederland (CPN) en geboren zijn voor 1930. Naast verhalen van expliciet verzet, willen we ook graag de verhalen optekenen van ‘gewone’ CPN-vrouwen. Wat bewoog hen? Bent u in de genoemde periode actief geweest in de CPN of kent u vrouwen die hierover zouden kunnen vertellen? Neemt u dan contact op met projectleider Grietje Keller van het IIAV. Dit project maakt onderdeel uit van Erfgoed van de oorlog van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.